ناباروری سومین عاملی است كه ممكن است كیان یك خانواده ایرانی را به خطر بیندازد و بعد از اعتیاد ومشكلات جنسی آنها را به سمت طلاق بكشاند. اما علم این روزها آنقدر پیشرفت‌ كرده تا راهی را برای جلوگیری از پاشیده شدن یك َآشیانه جلوی پای زوج‌های نابارور بگذارد. راهی كه متخصصان از آن به عنوان آخرین راه یاد می‌كنند؛ رحم‌های اجاره ای. رحم‌‌های اجاره‌ای امروز نه تنها در خانواده‌های ایرانی؛ كه در بسیاری از كشور‌های دنیا راهی است برای بچه دار شدن خانواده‌هایی كه رحم مادر خانواده به دلایل مختلف نمی‌تواند در 9 ماه بارداری میزبان كودك خود باشد. اما عدم شفاف‌سازی این روش و فرهنگ‌سازی مناسب باعث شده تا دوباره پای دلال‌ها و واسطه‌ها به مسئله باز شود و بازار سیاهی در كنار این اتفاق خوشایند به‌وجود‌آید. بازاری كه امروز در خفا رحم اجاره‌ای را بین 2 تا 9 میلیون به فروش می‌رساند البته وقتی پای متقاضی خارجی از كشورهای دیگر به میان می‌آید واسطه قیمت را به 25 میلیون هم می‌كشاند. از سوی دیگر نبود قانون مشخص و نظارت كافی باعث شده تا این مسئله خود به مشكلات دیگری در زندگی زوجین منجر شود.

ساعت شنی!

شاید یكی از جدی‌ترین برنامه‌های ساخته شده درباره مادران حامل(رحم‌های اجاره ای) سریال«ساعت شنی» بود كه نگاه آسیب‌شناسانه‌ای به مسئله داشت و تا حدود‌ زیادی توانست كه ذهن جامعه را با این روش تازه آشنا كند. رحم اجاره‌ای در سایر كشور‌ها خیلی زود جای خود را بازكرد. سایت‌های زیادی اخباری از رحم اجاره‌ای و حتی استفاده از رحم خواهر، مادر یا مادربزرگ به عنوان رحم اجاره‌ای را بازتاب می‌دهند. به گفته «مجید ابهری» آسیب‌شناس، مطالعه آمارهای سالانه در كشور نشان می‌دهد كه هر سال 100 هزار نفر به جمعیت نابارور ایرانی اضافه می‌شود و سازمان بهداشت‌جهانی سهم نازایی در ایران را در میان جمعیت بارور 12 درصد اعلام كرده است. به گفته او براساس این دو آمار ناباروری در لیست آمارهای طلاق در كشور ما جایگاه خاصی را به خود اختصاص داده و می‌توان گفت سومین دلیل طلاق در ایران بعداز اعتیاد و مشكلات جنسی و عدم تفاهم است. به گفته ابهری برای درمان ناباروری امروز روش‌هایی انتخاب می‌شود كه خالی از ابعاد روانی واجتماعی نیست. گذشته از رحم اجاره‌ای در میان زوج‌های ایرانی، معمولا جراحی لقاح انجام می‌شود كه به AZF معروف است. احتمال بچه‌دار شدن در این روش 20 تا 30 درصد است كه هزینه بسیار سنگینی دارد اما باز هم از سوی خانواده‌های ایرانی آزمایش می‌شود. البته مجید ابهری استفاده از «رحم اجار ه ای» را آخرین راه حل برای گره گشایی از مشكل ناباروری می‌داند. یك طرف این ماجرا به گشودن گره از زندگی زن و شوهری منجر می‌شود كه سال هاست در حسرت پدر و مادر شدن مانده‌اند و در سمت دیگر‌ فقر پای زنی دیگر‌ را به ماجرا باز می‌كند كه برای برطرف كردن نیاز مالی قبول می‌كند جنین زن و شوهر دیگری را در رحم خود پرورش دهد. این مسئله به گره‌گشایی مشكلات بسیاری از خانواده‌ها منجر شده‌است. هرچند به یك كار تجاری تبدیل شده تا بخشی از زنان كه عمدتا نیازمند و فقیر هستند از این روش برای تامین مخارج زندگی خود و فرزندانشان بهره می‌گیرند.

انعقاد قرارداد!

به گفته ابهری میان زوجین كه از رحم اجاره‌ای استفاده می‌كنند و زنانی كه رحم خود را اجازه می‌دهند قراردادی بسته می‌شود كه در این قرارداد یك نفر به عنوان داور معرفی می‌شود. این داور كسی است كه معمولا وظیفه معرفی مادر اجاره‌ای را به عهده دارد. اما گاهی مشكلات احساسی وعاطفی به ماجراهایی در این میان منجر می‌شود. به اعتقاد ابهری از نگاه رفتا‌رشناسی مادران اجاره‌ای هر چقدر به این كار به عنوان یك شغل و وظیفه نگاه كنند باز هم ازنظر روانی و رفتاری درگیر آن می‌شوند و چرا در حقیقت پروراندن یك جنین در شكم گذشته از ارتباط خونی با آن در طول 9 ماه از نظر عاطفی نیز ارتباط برقرار می‌شود. اختلاف نظرهای بسیاری بین علما و كارشناسان درباره تعلق فرزند به مادر نابارور و مادر حامل وجود دارد كه همین مسئله ممكن است به مانعی تبدیل شود. به گفته ابهری درگیری فكری مادر اجاره‌ای در بسیاری از اوقات با تولد فرزند تمام نمی‌شود و در پاره‌ای مواقع این ارتباط آنقدر عمیق می‌شود كه باعث فرار مادر حامل همراه فرزند نوزاد و یا انكار وی و به قول معروف «دبه كردن» او می‌رسد چرا كه مادرحامل احساس می‌كند‌ از وجودش سوءاستفاده شده و هرچند درقبال این كار پول گرفته اما خلأ عاطفی ناشی از قرار دادن بخشی از جسم همیشه او را آزار خواهد داد. به گفته ابهری اجاره 9 ماهه رحم بستگی به نیاز مادر از 2میلیون آغاز می‌شود و تا 9 میلیون در نوسان است كه صد البته بستگی به مهارت واسطه دارد كه در این میان پورسانت یا كمیسیون نیز نصیب او می‌شود.

باجگیری!

ابهری اعتقاد دارد كه باید سازمانی مسئولیت اصلی این ماجرا را در یك بیمارستان به عهده بگیرد. به اعتقاد ابهری سازمان بهزیستی می‌تواند یك انتخاب خوب باشد. او اعتقاد دارد وقتی این موضوع در قالب قانون صورت گیرد جلوی سوءاستفاده‌های بعدی گرفته می‌شود. علاوه بر اینكه قانون هنوز وضعیت مادر حامل و مادرنابارور را مشخص نكرده است همین مسئله باعث شده تا پیامدهای بعد گریبانگیر زوج نابارور شود.‌برخلاف جوامع دیگر كه حتی ممكن است مادر حامل را از اعضای فامیل یا خانواده انتخاب كنند اما این مسئله از سوی بسیاری از خانواده‌های ایرانی كتمان می‌شود. زوج نابارور حتی ممكن است به مسافرت‌های طولانی بروند و پس تولد بچه به شهر خود برگردند. به گفته ابهری در برخی موارد بعضی از مادران حامل بعد از زایمان با تهدید خانواده نابارور به افشای موضوع برای فامیل آنها و چگونگی بچه دار شدنشان‌، اقدام به باجگیری می‌كنند. او اعتقاد دارد اگر یك نهاد به طور قانونمند این موضوع را هدایت و اجرا كند‌از عوارض و عواقبت سوء آنها جلوگیری می‌شود.

دلال‌ها در كمین!

ابهری از وجود گروهی دلال در جنوب شهر خبر می‌دهد كه بیشتر به دنبال شناسایی زنان بیوه هستند. بیوه‌هایی كه فقیر هستند اما اعتیاد ندارند. به گفته او در این پروسه آزمایش‌های اعتیاد، ایدز و... از این زنان گرفته می‌شود. هرچند آزمایش‌های اعتیاد از مادران حامل گرفته می‌شود اما به گفته ابهری برخی ازاعتیادها مثل اعتیاد به شیشه نشان نمی‌دهد. همچنین او انجام تست افسردگی و پرخاشگری را برای مادر حامل ‌ لازم می‌داند. به گفته ابهری هرچند 60 درصد خصوصیات فرزندان به ژن برمی گردد اما به دلیل تغذیه از خون مادر خصوصیات هم از مادر حامل به فرزند انتقال می‌یابد بنابراین توجه به شرایط روحی مادر بسیار مهم است. مسئله‌ای كه فقر حتما روی آن تاثیر می‌گذارد. او به زوج‌های نابارور توصیه می‌كند كه اگر پای واسطه‌‌ هم به میان می‌آید حتما معتبر باشد. مادران حامل،

مد روز!

مشكلات قانونی زیادی پیش‌روی مادران حامل وزوج‌های نابارور وجود دارد اما مسئله دیگری هم برخی از جامعه شناسان را آزار می‌دهد. پدیده‌ای كه بسیاری از پژوهشگران اعتقاد دارند ارتباط مستقیمی با طبقه تن آسا‌ن و طبقات مرفه جامعه دارد. در واقع، کسی که پول دارد و از سوی دیگر می خواهد اندام خود را متوازن نگه دارد، ترجیح می‌دهد تا زیان های جسمی دوران بارداری و همچنین درد و عوارض زایمان را از خود دور کرده‌ و در عوض لذت داشتن فرزند را بدون عوارض یاد شده تجربه کند. لذا زنی که متعلق به طبقه تن آسان باشد، ترجیح می دهد تا با خرج مبلغی از ثروت خود، علاوه بر دوری از عوارض یاد شده و لذت داشتن فرزند، به نوعی طبقه اجتماعی خود را نیز به رخ دیگران بکشاند. لذا در نزد دیگران، زنی که فرزندش را برایش به دنیا می آورند، زنی است که علاوه بر تعلق به طبقه ای خاص، دارای فرهنگی خاص و همچنین ذائقه ای خاص است و لذا تفاوت عمده ای با سایر طبقات جامعه دارد. از این رو، زنان دیگر نیز در پروسه مدگرایی و تبلیغ، سعی در فراگیری این امر نموده و در این صورت، این امر به شدت در جامعه رواج خواهد یافت. این رواج‌ همانا تحت تاثیر الگو گیری بوده و تبدیل به سرلوحه آبرومندی زنان جامعه خواهد شد. در این پروسه، کارکرد آشکار رحم اجاره ای (که همانا کمک گرفتن از فردی دیگر در صورت داشتن بیماری های خاص، برای به‌دنیا آوردن فرزند، نظیر نازایی و...) به حاشیه رانده شده و کارکرد پنهان (که همانا سبک و الگوی مصرف و تعلق طبقاتی است) به متن می آید.هرچند ابهری می‌گوید كه قانون باید نازا بودن زنان را برای گرفتن مادر حامل مشخص كند اما واقعیت ماجرا این است كه قانون آنطور كه باید در صحنه حضور ندارد.بنابراین بعید نیست داشتن مادر حامل درخانواده‌های مرفه به مد روز تبدیل شود! 

ایران تنها كشور خاورمیانه است كه موضوع مادران حامل در آن اجرایی شده است مادر‌حامل، راهی برای پیشگیری از طلاق مهدیه تقوی راد چهره‌ها هر كدام داستانی دارند، در راهروهای پژوهشكده رویان می‌توان هزاران چهره متفاوت را دید كه در پس هر كدام از آنها داستانی نهفته است، اما وجه مشترك همه آنها آرزوی مادر شدن است. آرزویی كه سال‌هاست به سرانجام نرسیده‌ و رویان آخرین تیر تركش آنها برای رسیدن به این آرزو است. زن سالهاست در آرزوی داشتن فرزند به این در و آن در زده و موسسه رویان آخرین آدرسی بوده كه برای برآورده كردن آرزویش به آن مراجعه كرده...   موضوع پرورش فرزند در رحم مادران حامل اگر چه چند سالی است كه در كشور‌ باب شده اما به نظر می‌رسد خلأهای زیادی در آن وجود داشته باشد و نیازمند وضع قانون در قانون مدنی است تا هر گونه ابهام در این زمینه بر طرف شود. در موسسه رویان كه به عنوان مهم‌ترین مركز برای درمان ناباروری شناخته می‌شود سالانه 4 تا 5 هزار بیمار وارد مرحله نهایی درمان می‌شوند. این موضوع نشان از جایگاه علمی بالای كشورمان در این موضوع دارد. دكتر حمید گورابی، رئیس پژوهشگاه رویان با اشاره به این نكته كه میزان موفقیت ایران در درمان ناباروری در دنیا حدود 35 ا 40 درصد است، می‌گوید: با توجه به موفقیت‌های كشورمان در این باره بیماران نیازی به مراجعه به خارج از كشور ندارند و وضعیت به گونه‌ای است كه تعداد زیادی از بیماران برای درمان به مراكز درمانی ما مراجعه می‌كنند. دكتر گورابی، با اشاره به موضوع مادران حامل كه چند سالی است در كشورمان مطرح شده است، می‌گوید: اینگونه درمان تبعات خاصی دارد كه برای كاهش این تبعات باید موارد حقوقی و اخلاقی آن مد نظر قرار بگیرد. وی با اشاره به این نكته كه هنوز رابطه حقوقی بین مادر حامل و فرزند در كشورمان مشخص نیست، به قراردادهایی كه بین زوجین نابارور و مادر حامل نوشته می‌شود، اشاره كرده و می‌گوید:معمولا زوجین برای این كه بعدها دچار مشكلی نشوند با مادر حامل قرار دادی را امضا می‌كنند اما ‌اگر این قراردادبه لحاظ قانونی مشكل داشته باشد و مادر حامل ادعایی را مطرح كند، باید مشخص شود كه در این خصوص حق با كیست و قراردادی كه بین طرفین بسته شده تا چه اندازه وجهه قانونی داشته است. یك سال انتظار برای مادر شدن دكتر رضا عمانی سامانی، عضو هیات علمی پژوهشکده رویان نیز در گفت‌وگو با تهران امروز با اشاره به اینكه 10 درصد زوج‌های كشور نابارور هستند، گفت: آخرین راهكار درمانی برای تنها یك تا 2 درصد این افراد، «مادر حامل» است. وی می‌گوید:‌ زوجین نابارور در صورتی كه برای فرزند دار شدن با مادر حامل موافقت كنند، باید مدت یك سال در انتظار باشند تا بتوانند مورد مناسبی را برای این كار پیدا كنند‌ اما برخی از خانواده‌ها خودشان فردی را كه حاضر به این كار باشد به مركز معرفی می‌كنند و مادر معرفی شده بعد از انجام آزمایش‌ها و تست‌های مختلف بهداشتی و درمانی وقتی از نظر سلامت تایید شد می‌تواند جنین را پرورش دهد. به گفته وی بهترین سن برای مادران حامل 20 تا 35 سالگی است كه یك بار تجربه زایمان را داشته باشند چرا كه سنین بالاتر به دلیل عوارض ناشی از بارداری مورد تایید پزشكان قرار نمی‌گیرد. وی در خصوص احتمال ابتلای جنین به بیماری‌های مادر حامل می‌گوید: مادر حامل قبل از باردار شدن،‌ از نظر بیماری‌های عفونی و سایر بیماری‌ها توسط مركز بررسی می‌شود ولی ممكن است در طول دوران بارداری دچار بیماری‌هایی مثل سرخك و.. شود كه این احتمال كم است. به گفته دكتر سامانی :‌ بیمه خاصی برای رحم مادران باردار وجود ندارد. اگر خود مادران حامل بیمه باشند، می‌توانند از امكانات آن استفاده كنند ولی اگر بیمه نداشته باشند هیچ تعهدی در قبال آن وجود ندارد.

لیست انتظار مادران حامل سوال دیگری است كه دكتر سامانی در پاسخ به آن می‌گوید: معمولا آماری در باره لیست انتظار و مادران حامل ارائه نمی‌شود، اما در همایش اخیر رویان آماری مربوط به این مادران حامل موسسه عنوان شد كه بر اساس آن در حال حاضر بیش از 100 نفر در موسسه رویان در لیست انتظار قرار دارند كه بیشتر از 50 نفر آنها در مرحله بارداری قرار گرفتند. وی در خصوص قیمت‌های پیشنهادی در این باره می‌گوید: قیمت‌هایی كه بین زوجین نابارور و مادر حامل رد و بدل می‌شود متفاوت است اما به طور معمول قیمتی معادل 8 میلیون تومان برای 9 ماه درنظر گرفته می‌شود اما در برخی موارد بعضی از مادران حامل به رغم توافقاتی كه با زوجین دارند بعد از زایمان به دلیل مشكلات عاطفی كه برایشان به وجود می‌آید حاضر به جدایی از نوزاد نیستند اما در قبال گرفتن مبلغی پول نوزاد را تحویل می‌دهند. یكی از مشكلات زوجین ناباروری كه از مادر حامل برای فرزند دار شدن استفاده می‌كنند،‌ در زمان زایمان نمود بیشتری پیدا می‌كند. بر اساس قوانین وزارت بهداشت بیمارستان‌ها گواهی ولادت نوزاد را به نام مادر صادر می‌كنند و این موضوع برای زوجین نابارور قابل قبول نیست. به همین دلیل برخی از زوجین برای این كه با این مشكل مواجه نشوند شناسنامه مادر ژنتیكی را به جای مادر حامله به بیمارستان ارائه می‌كنند كه ممكن است این كار باعث مشكلاتی برای آنها شود. دكتر سامانی در این باره می‌گوید:‌ در برخی موارد چون راهكار قانونی برای این عمل پیش‌بینی نشده، والدین شناسنامه مادر ژنتیكی را به عنوان شناسنامه مادر حامل به بیمارستان ارائه می‌كنند ولی اگر در طی روند زایمان اتفاقی برای مادر حامل به وجود بیاید و مادر فوت كند، چون شناسنامه مادر ژنتیكی ارائه شده، این شناسنامه باطل می‌شود و مشكلات بعدی گریبانگیر خانواده‌ها می‌شود. عضو هیات علمی پژوهشگاه رویان ادامه می‌دهد: عمده‌ترین چالش در خصوص مادران حامل فقدان و سكوت قانون است، چرا كه در این باره قانونی وجود ندارد. همچنین در خصوص شناسنامه فرزندانی كه از این طریق به دنیا می‌آیند نیز معضلاتی مطرح است. زیرا طبق قانون و دستورالعمل موجود، شخصی كه زایمان می‌كند، مادر محسوب می‌شود. اما در رابطه با مادر حامل، مادر شخص دیگری است و بناست پس از تولد از او نگهداری كند. در حالی كه گواهی ولادت به نام مادر حامل صادر می‌شود كه اكنون راهكاری برای حل آن متصور نشده است. وی تصریح می‌كند:‌زوجین با ارائه گواهینامه مراكز نازایی به دادگستری می‌توانند برای فرزندشان گواهینامه بگیرند و یا با ارائه گواهی مراكز ناباروری به بیمارستان می‌توانند در همان بیمارستان گواهی تولد را به نام خود بگیرند. دكتر سامانی در خصوص امكان سوء استفاده افراد سودجو از زوجین نابارور و به وجود آمدن بازار سیاه در این باره می‌گوید: ما در موسسه اجازه ورود واسطه‌ها را نمی‌دهیم. ولی اگر واسطه‌ها در این كار ورود پیدا و درآمد كسب كنند مشكل به وجود می‌آید ولی با قانونمندی می‌شود دست واسطه‌ها را از این كار قطع كرد.

كاهش آمار طلاق در خانواده ها علی بهرامی، قاضی دادگاه خانواده در این باره می‌گوید: قانون اهدای جنین 29تیرماه 82 درمجلس شورای اسلامی تصویب شد و در هشتم مرداد 83 به تایید شورای نگهبان رسید. به موجب این قانون تمام مراکز تخصصی درمان ناباروری مجاز شدند تا با رعایت ضوابط شرعی و شرایط مندرج در این قانون نسبت به انتقال جنین‌های حاصل از تلقیح خارج از رحم زوج‌های قانونی و شرعی به رحم زنانی که پس از ازدواج و انجام اقدامات پزشکی ناباروری آنهابه اثبات رسیده است، اقدام کنند. به این ترتیب که جنین متعلق به یک زن و شوهر بارور را از طریق تلقیح خارج از رحم یک زن بارور قرار می‌دهند تا به طور طبیعی به حیات خود ادامه دهد و پرورش پیدا کند و متولد شود.وی با اشاره به این نكته كه تقاضای جنین اهدایی باید مشترکا از طرف زن و شوهر متقاضی فرزند تنظیم و تسلیم شود، افزود:‌ دادگاه در صورت احرازشرایط، مجوز دریافت جنین اهدایی را به این زن و شوهر می‌دهد تا صاحب فرزند شوند. بهرامی با اشاره به مزایای قانون اهدای جنین افزود: اولین تاثیر مثبت این قانون جلوگیری از فروپاشی كانون خانواده‌هاست. چرا كه زوجین نابارور می‌توانند از طریق مادران حامل صاحب فرزند شوند این در حالی است كه در گذشته مواردی از درخواست‌های طلاق به‌دلیل بچه دار نشدن صورت می‌گرفت.  غم فقدان، در انتظار مادران حامل دكتر مهرداد كاظم زاده عطوفی ( دبیر انجمن روانشناسان بالینی ) درخصوص مادران حامل و نگاه جامعه به این افراد تاكنون در كشورمان مطالعه ای انجام نشده است. موضوع مادران حامل موضوعی نو در جامعه است و شهروندان اطلاعات چندانی نسبت به این موضوع ندارند تا زمانی كه فقدان اطلاعات در جامعه وجود داشته باشد، نگرش جامعه نیز با توجه به سوءگیری های اولیه نسبت به موضوع منفی است چراكه مردم از دیدگاه های مذهبی و احكام شرعی مرتبط با این موضوع آگاهی ندارند. اما برای این كه جامعه به رشد برسد و بستر پذیرش این موضوع در جامعه فراهم شود نیازمند افزایش دانش و ‌آگاهی از طریق مجامع علمی‌و مذهبی هستیم تا مردم نسبت به اصل موضوع آگاه شوند. با وجود این كه مادران حامل می‌دانند جنینی كه در رحم خود پرورش می‌دهند متعلق به آنها نیست اما در طول و بعد از زایمان دچار اضطراب شدید می‌شوند چراكه باید خود را برای فرآیند از دست دادن فرزندی كه متعلق به خودشان نیست، آماده كنند. این مادران بعد از زایمان نیز دچار «غم فقدان» می‌شوند اما اگر زمینه سازگاری با آن را داشته باشند با این موضوع كنار می‌آیند ولی اگر نتوانند این موضوع را مدیریت كنند اضطراب آنها منجر به افسردگی می‌شود. بعضی از مادران نیز دچار احساسات متناقض می‌شوند و ممكن است یا از جنین در حد افراط مراقبت كنند یا اینكه سهل انگار شوند و به این دلیل كه در آینده ای نزدیك جنین از او گرفته می‌شود، بر جنین خشم بگیرند. غم فقدان، در انتظار مادران حامل مادران حامل نیز مانند دیگر انسان های طبیعی دوره های غم از دست دادن و افسردگی را تجربه می‌كنند. طبیعتا بعد از 9 ماه حمل جنین بدون این كه بتوانند فرزند را در كنار خود داشته باشند احساس دوگانه پیدا می‌كنند چرا كه با یك ماهیت انسانی در ارتباط هستند كه تعلق به آنها ندارد. نوزادانی كه از مادران حامل متولد می‌شوند با كودكانی كه به‌عنوان فرزند خوانده در جامعه شناخته می‌شوند فرق می‌كنند ولی این كودكان نیز اگر متوجه شوند كه در رحم مادر حامل پرورش یافته اند، دچار دوگانگی خواهند شد. این موضوع می‌تواند در فرآیند رشد به مرور به این بچه ها منتقل شود تا بتوانند با آن كنار بیایند. خصلت مادران حامل به جنین منتقل نمی‌شود اگر چه نوزادانی كه در رحم مادر حامل پرورش پیدا می‌كنند خصلت های ژنتیكی را از والدین خود به ارث می‌برند اما به‌طور طبیعی وقتی با ماهیت انسانی روبه‌رو هستیم وجود تاثیرات غیرقابل انكار می‌شود . به عنوان مثال اگر مادر حامل مضطرب باشد این اضطراب و تبعات ناشی از آن نیز به جنین منتقل می‌شود اما هیچ مطالعه پویایی از محیط ها و تاثیرات آنها بر جنین در دنیا وجود ندارد ولی به طور طبیعی ادراك احساسی هیجانی مادر حامل روی جنین اثر می‌گذارد ولی این تاثیر پایدار نیست و زمانی كه محیط بعدی كه فرزنددر آن پرورش پیدا می‌كند عاری از مشكلات باشد، مشكلات ناشی از هیجانات مادر در دوران جنین نیز یا بر طرف می‌شود یا كمتر می‌شود.  رحم اجاره ای آخرین راهكار است پروفسور حسین باهر ( جامعه شناس ) مردم باید متوجه این موضوع بشوند كه موضوع مادران حامل از نظر فقهی بلامانع است و مادران حامل مرتكب خلاف نمی‌شوند. موضوع اجاره كردن رحم همانند اهدای كلیه به فرد نیازمند است كه در جامعه مورد قبول واقع شده و هیچ‌كس ایرادی به آنها نمی‌گیرد. باید مجموعه ای از متخصصان دینی و دانشی با یكدیگر هم‌آوایی كنند تا مسئله‌ای را كه مشكل مبتلابه جامعه است، پاسخگو باشند اگر این نظر مثبت شد از طریق رفتارشناسان و صداوسیما و رسانه ها توضیحات لازم به مردم داده شود تا ابهامات این طرح بر طرف شود. اما در صورتی كه هیچ اطلاعاتی در این باره به مردم داده نشود، ممكن است این مسئله همانند فروش كلیه باعث بروز بازار سیاه و بالا رفتن قیمت شود. اگر چه موضوع مادران حامل در جامعه ما عرف نیست ولی با توجه به آمار‌ بالای زوج هایی كه نمی‌توانند فرزند دار شوند این مسئله موضوعی اضطراری تلقی می‌شود و هر موضوعی كه در حد اضطرار باشد حتی اگر ممنوع باشد به تشخیص صاحب‌نظر مباح می‌شود مثل گرفتن روزه كه واجب است ولی اگر مشكلی برای روزه‌دار به وجود بیاید مباح می‌شود . برای پذیرش مادران حامل باید فرهنگ جامعه اصلاح شود و مردم این موضوع را بپذیرند كه مادران حامل گامی‌ برای كمك به خانواده‌هایی برمی‌دارند كه نمی‌توانند به دلایل پزشكی صاحب فرزند شوند و استفاده از مادران حامل برای پرورش فرزندان آنها در محیط طبیعی رحم با رعایت تمام موازین اخلاقی و شرعی، آخرین راهكار است.

  مجلس باید وارد موضوع شود دكتر سید محمد آذین ( دكترای حقوق خصوصی و مدرس دانشگاه ) درباره استفاده از مادران حامل به‌عنوان حمل جایگزین اول باید مشروعیت این كار بررسی شود و مبانی شرعی و اخلاقی «حمل جایگزین» در جامعه تحلیل شود و به جمع بندی در این خصوص برسیم و مشخص شود كه آیا باید این كار تجویز شود یا نه تا بتوانیم به یك فرآیند قانونی در این خصوص برسیم. در حال حاضر دو نوع حمل جایگزین وجود دارد :

1 - اولین راه حمل جایگزین سنتی است كه تركیبی از اهدا و حمل است به این صورت كه اسپرم از مرد متقاضی گرفته می‌شود و تخمك از مادر حامل اما درخصوص این عمل و نوع حمل تردید وجود دارد و اكثریت علما این موضوع را قبول ندارند.

2 -نوع دوم «حمل كامل» است كه جنین بارور شده به رحم مادر حامل منتقل می‌شود و مادر حامل فقط وظیفه نگهداری از جنین تا زمان تولد را دارد كه این نوع حمل در جامعه ما مشروعیت بیشتری نسبت به نوع اول دارد اگر چه هنوز هم در بین بسیاری از افراد جامعه پذیرفته نشده است. در بسیاری از كشورها حمل جایگزین هنوز قانونمند نشده است و ضرورت وجودی آن احساس نشده است كه این وضوع به جدید بودن موضوع حمل جایگزین برمی‌گردد. این مشكل در كشور ما هم وجود دارد و با وجود این كه درخصوص سقط جنین و دیه صحبت شده است اما به علت نو بودن مسئله در باره آن ماده قانونی وجود ندارد اما این مشكل باید به گوش نمایندگان مجلس و قانونگذاران برسد تا بتوانند درباره آن چاره‌اندیشی و لایحه جامعه تهیه و تدوین كنند تا بتوانند به تمام سوالاتی كه در این باره و بیندیشند و لایحه جامعی تهیه كنند كه بتواند به تمام سوالات پاسخ دهد ولی با توجه به خلأ قانونی كه در آن وجود دارد سكوت كرده اند ولی مفاد قرار داد بین والدین و مادر حامل می‌تواند به‌عنوان قانون عمل شود و تا زمانی كه تخلف از این قرارداد محرز نشود این قرارداد به قوت خودش باقی است. محرم بودن مادر حامل یك نظر بر این است كه این مادر حكم مادر رضاعی را پیدا می‌كند و آن را به زمان شیرخوارگی و محرم شدن شیرخواره به مادر رضاعی تشبیه می‌كنند و رابطه محرمیت را عنوان می‌كنند و یك نظر می‌گوید كه با این كار محرمیت ایجاد نمی‌شود اما مهم‌ترین موضوع در این زمینه بحث نسب است كه نسب این بچه به چه كسی می‌رسد؛ مادر ژنتیكی یا مادر حامل؟

بعضی معتقدند هر دو حق مادری دارند اما اگر در این باره مشكلی به‌وجود بیاید و با توجه به سكوت قانونگذار، دادگاه مخیر است كه با توجه به تشخیصی كه می‌دهد نظر عادلانه‌تر را اعمال كند . احتمال دارد كه مادر حامل بعد از مدتی مدعی شود اما وجود قرارداد این حق را از او سلب می‌كند . تدریس در دانشگاه ها در رشته حقوق پزشكی این موضوع تدریس نمی‌شود اما در مباحث اخلاق پزشكی در دكترای حرفه‌ای این موضوع تدریس می‌شود و این جای بحث دارد و باید در دو رشته اخلاق و حقوق پزشكی مطرح شود.  خلأ قانونی داریم دكتر آیدین مولا زاده ( حقوقدان ) در خصوص بحث مادران حامل خلأ قانونی وجود دارد . در قانون مجازات اسلامی‌ اگر چه در خصوص دیه و سقط جنین مواردی بیان شده اما به‌علت این كه مادران حامل موضوعی نو در جامعه است در قانون از آن صحبتی نشده است حتی در قانون مدنی نیز كه درخصوص مسائل و روابط بین اشخاص تعریف شده است اما از مادران حامل صحبتی به میان نیامده است. وجود این موضوع باعث بروز مشكلات زیادی برای زوجینی كه مایل به استفاده از مادر جایگزین برای فرزند دار شدن هستند، شده اما برای برطرف شدن این خلأ باید حقوق پزشكی در جامعه جدی گرفته شود و در دانشگاه نیز تدریس شود. افراد آگاه باید از طریق كمیسیون های حقوقی و قضایی مجلس، موضوع را دنبال كنند و نسبت به آسیب شناسی و شناسایی موضوع اقدام كنند . همچنین با استفاده از نظر علما و مراجع نسبت به قانون های لازم مورد بحث این موضوع بررسی شود كه بهترین راه مطرح شدن این موضوع در كارگروه كمیسیون قضایی مجلس شورای اسلامی‌و حضور افرادی كه اشراف كامل به این موضوع دارند، است. در زمانی كه تصمیم به استفاده از مادران حامل گرفته می‌شود،‌ قرار دادی بین والدین و مادر حامل بسته می‌شود كه در آن شرایط طرفین قید می‌شود و دو طرف طبق قانون مدنی ملزم به رعایت این توافقنامه هستند.

منبع : روزنامه تهران امروز  

: مرتبه